ປະເພນີບຸນສົງການ

ປະເພນີບຸນປີໃໝ່ສົງການ

          ປະເພນີບຸນປີໃໝ່ລາວ ຫຼື ບຸນສົງການຕາມພາສານນິຍົມສະໄໝໃໝ່ ບາງທ້ອງຖິ່ນກໍວ່າບຸນກຸດສົງການແລະ

ບາງທ້ອງຖິ່ນທາງພາກເໜືອເຊັ່ນແຂວງຫຼວງພຣະບາງເມືອງບູຮານມໍລະດົກໂລກເອີ້ນວ່າ  “ບຸນເດືອນຫ້າ” ຫຼື “ ບຸນຫົດນໍ້າ”

ແລະບຸນປີໃໝ່ເດືອນຫ້ານີ້ກໍມີປະເພນີຖືຄ້າຍຄືກັນຫຼາຍປະເທດໃນຂົງເຂດອາຊີໃຕ້ ໂດຍສະເພາະບັນດາປະເທດໃກ້ຄຽງທີ່

ຢູ່ອ້ອມຂ້າງປະເທດລາວເຮົາເປັນຕົ້ນ.

       ຄວາມໝາຍທາງພາສາທີ່ມາຂອງບຸນນີ້ ເຊັ່ນຄໍາວ່າ “ກຸດສົງການ” ນັ້ນ ຕາມຮາກຊັບແລ້ວ ຄໍາວ່າ  “ກຸດ”

(ໃນສໍານຽງຄົນລາວ) ຫຼື “ຕຸຣດ” ເປັນພາສາທະມິນ ແປວ່າຕັດຫຼືຂາດເຊິ່ງໝາຍເຖິງການຕັດຊ່ວງຂາດຊ່ວງ ໄປຂອງ

ລະດູການ ໜຶ່ງ ແລະເລິ່ມເຂົ້າສູ່ລະດູການໃໝ່ວາລະໃໝ່, ຄໍາວ່າ “ສົງການ” ມາຈາກພາສາບາລີສັນສະກຣິດ ທີ່ແປວ່າ “ກ້າວຂຶ້ນ” “ຢ່າງ ເຂົ້າ” “ຍ້າຍທີ່ ເຄື່ອນທີ່” ເພາະໝາຍເຖິງພຣະອາທິດກ້າວເຂົ້າສູ່ຣາສີໃໝ່ ຄືຣາສິມິນ ສູ່ຣສີເມສ, ແຕ່ຊາວລາວເຮົາແຕ່ກ່ອນບໍ່ນິຍົມ ໃຊ້ຄໍາວ່າ “ກຸດ” ເພາະຊາວລາວກໍມີຄວາມເປັນເອກະລັກອັນພິເສດຂອງຕົນ ຄຽງຄູ່ກັບ

ຄວາມເປັນທາງປະຫວັດສາດອັນຍາວນານ. 

        ການຫຼິ້ນບຸນສົງການນີ້ແມ່ນເປັນປະເພນີເກີດຂຶ້ນມາແຕ່ບູຮານນະການ ຕາມຄວາມເຊື່ອທາງໂຫລາສາດ ວ່າເປັນ

ວາລະການ ປ່ຽນແປງທາງລະບົບການໂຄຈອນຂອງດວງດາວ ເຊິ່ງມາປະຈວບເປັນການປ່ຽນຈາກລາສີມີນໄປສູ່ລາສີເມດ ເປັນການກ້າວຜ່ານ  ເຂົ້າສູ່ລະດູການປູກຝັງອີກຮອບໃໝ່ ຕາມກົດຂອງພືຊນິຍາມກໍແມ່ນຕຽມເຂົ້າສູ່ລະດູບານໃໝ່ ຫຼືລະດູ-

ປົ່ງໃໝ່ນັ້ນເອງ ແລ້ວປະສົມ ເຂົ້າກັບຄວາມເຊື່ອທາງພື້ນແຜ່ນທີ່ເປັນເລື່ອງລາວແບບເທນນິຍາຍເຊັ່ນເລື່ອຂອງນາງສັງຂານ ແລະການມາສະແດງຕົວຂອງ ນາງສັງຂານພ້ອມກັບການສະແດງນິມິດຫຼືລາງບອກເຫດຕ່າງໆຕາມຄວາມເຊື່ອໃນທາງໂຫລາ

ສາດດັ່ງທີ່ ກ່າວມາແລ້ວ. 

 

        ໃນເທດສະການບຸນປີໃໝ່ສົງການນີ້ມີໄລຍະສໍາຄັນຢູ່ ໓ ໄລຍະ ເຊັ່ນ : 

          ວັນທີ ໑໓ ຂອງເດືອນເມສາ(໔) ຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ ເປັນວັນສັງຂານລ່ວງ ເປັນວັນເລິ່ມສິ້ນປີ 

        ວັນທີ ໑໔ ຂອງເດືອນເມສາ(໔) ຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ ເປັນມື້ເນົາເປັນໄລຍະດວງອາທິດໂຄຈອນຜ່ານ

        ລາສີມິນ ເຂົ້າມາຢູ່ລາສີເມດ, ແລະເປັນວັນສະຫຼອງແລະທໍາບຸນຕ່າງໆ

         ວັນທ່ີ ໑໕ ຂອງເດື່ອນເມສາ(໔) ຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ ເປັນວັນຖະເຫຼີງສົກ ວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ ເພາະເປັນໄລຍະ

        ທີ່ ພຣະອາທິດກ້າວສູ່ລາສີເມສໂດຍສິ້ນເຊິງແລ້ວ(ເບິ່ງໃນປະຕິທິນສົງການ). 

 

ງານບຸນທີ່ນິຍົມປະຕິບັດກັນໂດຍທົ່ວໄປໃນເທສການບຸນສົງການ ຫຼືບຸນເດືອນຫ້າມີ 

– ການແຫ່ວໍ່ ແລະແຫ່ນາງສັງຂານ 

    ການກໍ່ເຈດີຊາຍ ບາງທ້ອງຖິ່ນກໍ່ເຈດີເຂົ້າສານ 

    ການປ່ອຍສັດປ່ອຍປາ ເປັນການໃຫ້ຊີວິດເປັນທານ ເປັນຕໍ່ອາຍຸ ເສັຽເຄາະຕາມຄວາມເຊື່ອແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ 

    ການສົງພຣະ ທັງພຣະພຸດທະຮູບ ຫົດສົງພຣະສົງສາມະເນນ, 

    ອາບສົງຜູ່ໃຫຍ່ເຊັ່ນ ພຣະມາຫາກະສັດ ພໍ່ແມ່ ແລະເຖົ້າແກ່ລຸງຕາ ຜູ່ອາວຸດໂສຕ່າງໆ 

    ສ່ວາຍສົງທາດ(ທາດດູກ) ຂອງພໍ່ແມ່ແລະຜູ່ອັນເປັນທີ່ຮັກທ່ີນັບຖືລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ດ້ວຍການສົງນໍ້າທໍາບຸນໃຫ້. 

    ຫົດນໍ້າກັນໃນໝູ່ຝູງແລະມະຫາຊົນທົ່ວໄປເພື່ອຄວາມສະນຸກສະໜານຮັກແພງແລະມ່ວນຊື່ນລື່ນເລິງເປັນຕົ້ນ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / ປ່ຽນ )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / ປ່ຽນ )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / ປ່ຽນ )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / ປ່ຽນ )

Connecting to %s

%d bloggers like this: